چرا هنگام استرس تپش قلب می‌گیریم؟ نشانه بیماری قلبی است؟

تپش قلب هنگام استرس معمولا نتیجه فعال شدن واکنش مبارزه یا فرار در بدن است؛ یعنی مغز یک موقعیت را تهدیدکننده تشخیص می‌دهد و سیستم عصبی، بدن را برای واکنش سریع آماده می‌کند. 
در این وضعیت هورمون‌هایی مانند آدرنالین آزاد می‌شوند، ضربان قلب افزایش پیدا می‌کند و انقباض قلب می‌تواند قوی‌تر احساس شود. به همین دلیل ممکن است هنگام اضطراب و تپش قلب، احساس کنید قلبتان ناگهان می‌کوبد، می‌لرزد، تند می‌شود یا حتی برای لحظه‌ای از جا می‌افتد.

استرس چگونه ضربان قلب را بالا می‌برد؟

استرس و ضربان قلب رابطه مستقیمی با سیستم عصبی خودکار بدن دارند. وقتی شما با یک موقعیت پراسترس روبه‌رو می‌شوید، بدن منتظر نمی‌ماند تا درباره خطر تصمیم‌گیری طولانی انجام دهید؛ واکنش سریع آغاز می‌شود. سیستم عصبی سمپاتیک فعال شده و بدن وارد همان حالتی می‌شود که برای فرار از یک خطر واقعی لازم است.

در این لحظه، آزاد شدن آدرنالین به قلب پیام می‌دهد که سریع‌تر کار کند. در نتیجه، افزایش ضربان قلب اتفاق می‌افتد و خون با سرعت بیشتری در بدن گردش می‌کند. این واکنش از نظر زیستی طبیعی است، اما وقتی عامل استرس یک جلسه کاری، خبر نگران‌کننده، امتحان یا یک فکر اضطراب‌آور باشد، همان سازوکار دفاعی بدون نیاز به دویدن یا فرار فعال می‌شود.

موضوع جالب‌تر اینجاست که ممکن است ضربان قلب شما فقط کمی افزایش پیدا کرده باشد، اما آن را بسیار شدید احساس کنید. اضطراب توجه شما را روی اتفاقات بدن بیشتر می‌کند. بنابراین ضربانی که در شرایط عادی متوجه آن نمی‌شوید، در زمان نگرانی می‌تواند کاملا محسوس باشد.

در بعضی افراد، استرس و اضطراب علاوه بر بالا بردن سرعت ضربان، احساس ضربان‌های اضافه یا نامنظم را هم بیشتر قابل توجه می‌کند. کافئین، کمبود خواب و کم‌آبی نیز می‌توانند در همین شرایط نقش تشدیدکننده داشته باشند.

تپش قلب عصبی چیست؟

تپش قلب عصبی بیشتر به صورت آگاهی شدید از ضربان قلب خودش را نشان می‌دهد. ممکن است حس کنید قلب در قفسه سینه می‌کوبد، سرعت گرفته، می‌لرزد یا برای یک لحظه ضربان آن تغییر کرده است. این احساس حتی ممکن است در گردن یا گلو هم قابل درک باشد.

توصیف افراد از این حالت یکسان نیست. بعضی‌ها می‌گویند قلبم دارد از سینه بیرون می‌زند و بعضی دیگر فقط متوجه یک ضربان محکم یا یک مکث کوتاه می‌شوند. بنابراین شکل احساس به تنهایی نمی‌تواند مشخص کند علت آن حتما اضطراب است.

در بسیاری از موارد، این حالت کوتاه‌مدت است و با کاهش عامل استرس فروکش می‌کند. اما یک نکته را نباید نادیده گرفت؛ شباهت احساسات مختلف به یکدیگر به این معنا نیست که می‌توان هر تپشی را صرفا به اضطراب نسبت داد.

کم‌خونی، پرکاری تیروئید، کم‌آبی، بعضی داروها، تغییرات هورمونی، کافئین و اختلالات ریتم قلب نیز می‌توانند باعث تپش شوند. به همین دلیل، الگوی تکرار و علائم همراه اهمیت زیادی دارد.

چرا بعد از احساس تپش قلب، استرس بیشتر می‌شود؟

اضطراب و تپش قلب گاهی یک چرخه دوطرفه ایجاد می‌کنند. ابتدا یک اتفاق استرس‌زا باعث افزایش ضربان می‌شود. سپس فرد متوجه ضربان غیرعادی می‌شود و با خودش فکر می‌کند که نکند مشکلی برای قلبم پیش آمده باشد؟ همین نگرانی دوباره سیستم هشدار بدن را فعال می‌کند و می‌تواند ضربان را بیشتر کند. به این ترتیب، یک چرخه شکل می‌گیرد:

استرس → آزاد شدن هورمون‌های استرس → افزایش ضربان → توجه به ضربان → نگرانی بیشتر → تحریک دوباره سیستم عصبی

این چرخه یکی از دلایلی است که یک تپش کوتاه می‌تواند بسیار شدید و ترسناک به نظر برسد. در واقع، بخشی از ناراحتی ممکن است نه فقط از خود ضربان، بلکه از تفسیری باشد که ذهن درباره آن انجام می‌دهد.

تنفس سریع هم می‌تواند این تجربه را شدیدتر کند. هنگام اضطراب بعضی افراد بدون اینکه متوجه باشند سریع‌تر و سطحی‌تر نفس می‌کشند. این تغییر تنفس می‌تواند احساس تپش، سبکی سر یا ناراحتی قفسه سینه را بیشتر کند و دوباره نگرانی را بالا ببرد.

در چنین شرایطی، تلاش برای اندازه‌گیری مداوم ضربان یا بررسی وسواس‌گونه آن همیشه کمک‌کننده نیست. تمرکز روی تنفس آرام، فاصله گرفتن از عامل استرس و اجازه دادن به بدن برای خروج تدریجی از حالت هشدار می‌تواند مفید باشد. برای خرید خرید قرص مگنیفورت کلیک کنید.

برای کاهش تپش قلب ناشی از استرس چه کار کنیم؟

وقتی قلب تند می‌زند و می‌دانید این حالت در ارتباط با یک موقعیت پراسترس شروع شده، نخستین قدم کاهش تحریک بدن است، نه ترساندن بیشتر خودتان. چند دقیقه آرام‌تر شدن محیط و تنظیم تنفس می‌تواند به برگشت تدریجی بدن از حالت هشدار کمک کند. کارهایی که می‌توانید امتحان کنید:

• خواب منظم و کافی
• مصرف آب کافی در طول روز
• فعالیت بدنی منظم در طول هفته
• چند دقیقه تنفس آرام و عمیق با تمرکز روی بازدم
• نشستن در محیط آرام و دور شدن موقت از عامل استرس
• کاهش مصرف قهوه، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و سایر محرک‌ها در صورت حساسیت
• توجه به زمان و شرایطی که تپش‌ها در آن اتفاق می‌افتند
• استفاده از روش‌های آرام‌سازی مانند مدیتیشن یا تمرین‌های ذهن‌آگاهی

یک نکته مهم درباره کنترل تپش قلب این است که لازم نیست هر بار تلاش کنید احساس ضربان را با زور متوقف کنید. هدف، آرام کردن واکنش بدن است. وقتی سیستم عصبی از حالت هشدار خارج می‌شود، در بسیاری از موارد ضربان نیز به تدریج آرام‌تر می‌شود.

اگر این اتفاق مرتب تکرار می‌شود، بهتر است فقط روی استرس تمرکز نکنید. ثبت زمان بروز تپش، مدت آن، فعالیت قبل از شروع، میزان مصرف کافئین، خواب و علائم همراه می‌تواند اطلاعات مفیدی برای پزشک فراهم کند.

آیا کافئین و کم‌خوابی تپش قلب را بدتر می‌کنند؟

بله، کافئین و تپش قلب در بعضی افراد ارتباط دارند و کم‌خوابی نیز می‌تواند حساسیت بدن به استرس را بیشتر کند. قهوه، چای پررنگ، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و برخی مکمل‌ها یا داروهای محرک ممکن است در افراد حساس باعث افزایش ضربان یا محسوس‌تر شدن آن شوند.

مشکل زمانی بیشتر می‌شود که چند عامل همزمان کنار هم قرار بگیرند؛ برای مثال، خواب ناکافی، فشار کاری، مصرف چند فنجان قهوه و نگرانی شدید. در چنین شرایطی ممکن است فرد تصور کند علت فقط یک عامل مشخص است، در حالی که مجموعه این محرک‌ها بدن را در حالت تحریک نگه داشته‌اند.

NHS نیز استرس، اضطراب، کمبود خواب، کافئین، نیکوتین و الکل را در میان عوامل شایع مرتبط با تپش قلب قرار می‌دهد. البته واکنش افراد یکسان نیست و لازم نیست هر کسی با مصرف یک فنجان قهوه دچار چنین حسی شود.

اگر متوجه شده‌اید علت تپش قلب ناگهانی اغلب پس از قهوه یا نوشیدنی انرژی‌زا ظاهر می‌شود، کاهش مصرف و مشاهده تغییرات بدن می‌تواند سرنخ خوبی ایجاد کند. با این حال، تکرار تپش را نباید فقط به کافئین نسبت داد؛ به‌خصوص زمانی که بدون مصرف محرک نیز اتفاق می‌افتد.

این مقاله را از دست ندهید: علت بی‌حسی بدن در زمان استرس شدید چیست؟

چه زمانی تپش قلب خطرناک است؟

بیشتر موارد کوتاه و پراکنده خطرناک نیستند، اما چه زمانی تپش قلب خطرناک است؟ زمانی که همراه با نشانه‌های هشدار باشد یا به شکل مکرر و طولانی رخ دهد. در چنین شرایطی، نسبت دادن خودکار آن به استرس کار درستی نیست. در صورت وجود هرکدام از موارد زیر باید ارزیابی پزشکی جدی گرفته شود:

• سرگیجه شدید
• تنگی نفس قابل توجه
• درد یا فشار قفسه سینه
• وجود سابقه بیماری قلبی
• تپش مداوم یا بسیار طولانی
• غش یا احساس نزدیک شدن به غش
• سابقه خانوادگی برخی مشکلات قلبی
• افزایش دفعات بروز تپش بدون علت مشخص

در شرایطی که تپش قلب همراه با درد قفسه سینه، مشکل شدید در تنفس، سرگیجه شدید یا از دست دادن هوشیاری باشد، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.

از طرف دیگر، تپش‌های کوتاه و پراکنده که در یک موقعیت کاملا پراسترس ایجاد می‌شوند و با آرام شدن شرایط از بین می‌روند، اغلب با واکنش بدن به استرس سازگارند؛ اما تشخیص قطعی علت بر اساس یک مقاله اینترنتی ممکن نیست.

سخن پایانی

در نهایت، استرس می‌تواند با فعال کردن واکنش مبارزه یا فرار و آزاد شدن هورمون‌هایی مانند آدرنالین، ضربان قلب را بالا ببرد و آن را بسیار محسوس کند. مهم‌ترین نکته این است که احساس کوبش یا تندی ضربان همیشه به معنی بیماری قلبی نیست، اما نباید هر نوع تپشی را هم به اضطراب نسبت داد.

کم کردن محرک‌هایی مانند کافئین، داشتن خواب کافی، تنظیم تنفس و پیدا کردن روش مناسب برای مدیریت فشار روانی می‌تواند دفعات این حالت را کمتر کند. در مقابل، تپش‌های مکرر، طولانی یا همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا غش نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

سوالات متداول

آیا استرس می‌تواند باعث تپش قلب شود؟

بله. استرس با فعال کردن سیستم عصبی خودکار و واکنش مبارزه یا فرار می‌تواند ضربان قلب را سریع‌تر و محسوس‌تر کند. این حالت اغلب با کاهش عامل استرس فروکش می‌کند، اما تپش‌های مکرر یا طولانی باید بررسی شوند.

آیا تپش قلب عصبی خطرناک است؟

در بسیاری از افراد، تپش مرتبط با اضطراب خطرناک نیست و پس از آرام شدن بدن کاهش پیدا می‌کند. با این حال، درد قفسه سینه، تنگی نفس، غش یا سرگیجه شدید همراه با تپش نیازمند ارزیابی فوری است.

چگونه تپش قلب ناشی از استرس را آرام کنیم؟

آرام کردن تنفس، فاصله گرفتن از موقعیت پراسترس، خواب کافی، کاهش محرک‌هایی مانند کافئین و استفاده از روش‌های آرام‌سازی می‌تواند کمک‌کننده باشد. اگر تپش مرتب تکرار می‌شود، بررسی علت اصلی اهمیت بیشتری از کنترل موقت آن دارد.

آیا اضطراب باعث افزایش ضربان قلب می‌شود؟

بله. اضطراب می‌تواند سیستم عصبی خودکار را فعال کند و باعث افزایش سرعت و قدرت ضربان شود. همین تغییر ممکن است به شکل کوبش، لرزش یا احساس ضربان شدید در قفسه سینه یا گلو احساس شود.

چه تفاوتی بین تپش ناشی از استرس و مشکل قلبی وجود دارد؟

فقط بر اساس احساس تپش نمی‌توان این دو را با اطمینان از هم جدا کرد. ارتباط واضح با موقعیت استرس‌زا می‌تواند یک سرنخ باشد، اما تپش مکرر، طولانی یا همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا غش باید توسط پزشک ارزیابی شود.

منبع:

my.clevelandclinic.org